Các mâm cỗ tại Lễ hội Lồng tồng Bản Bang

Hằng năm, cứ mỗi độ xuân về, nhân dân xóm Bản Bang, xã Lý Quốc tưng bừng mở Lễ hội “Lồng tồng” để tạ ơn trời đất, thần linh. “Lồng tồng” theo tiếng Tày – Nùng có nghĩa là “xuống đồng”. Lễ hội được tổ chức vào ngày Dậu đầu tiên của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nếu trùng mùng 1 hoặc mùng 2 Tết, lễ hội sẽ được lùi lại vào ngày Dậu của chu kỳ tiếp theo. Theo quan niệm dân gian, tiếng gà gáy xua tan bóng tối, gọi mặt trời mọc; vì vậy lễ hội mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đối với người dân Bản Bang, đây không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là ngày hội cộng đồng, nơi hội tụ những giá trị văn hóa đặc sắc được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Gà thiến vàng ươm là lễ vật không thể thiếu của mỗi mâm cỗ

Điểm độc đáo của lễ hội là hơn 100 mâm cỗ được bà con chuẩn bị công phu, trang trọng dâng lên thần linh. Trước khi ra ngoài cánh đồng tổ chức lễ hội, người dân nơi đây sẽ mang mâm cỗ dâng lên miếu Thổ công, sau đó cùng nhau mang lễ ra cánh đồng dưới chân núi “Phja Rấn” (có nghĩa là núi thần), nơi diễn ra lễ hội. Bà con luôn tin rằng sau khi làm lễ “lồng tồng” tại đây, Thần núi sẽ mang lại may mắn trong lao động, sản xuất cho bà con. Điều đặc biệt, mâm cỗ phải có gà thiến to, đẹp - lễ vật quan trọng không thể thiếu trong mâm lễ tại lễ hội Bản Bang. Các mâm lễ được chuẩn bị công phu, bày ngay ngắn, tạo nên không gian linh thiêng, đậm sắc xuân, thể hiện tinh thần đoàn kết và lòng biết ơn của cộng đồng đối với thần linh, trời đất, tổ tiên.

Phần lễ diễn ra trang trọng, khi các mâm cỗ được bày xong, một người có uy tín đứng ra chủ trì thực hiện phần lễ cầu cúng, cầu mong đất trời, thần linh phù hộ cho bản làng. Phần cúng lễ diễn ra trong một thời gian ngắn, sau đó dành thời gian cho phần hội. Sau khi phần lễ kết thúc, tất cả người dân trong xóm và khách thập phương đều có thể đến các mâm lễ thắp hương, cầu khấn may mắn, bình an và gia đình hạnh phúc. Các mâm lễ tiếp tục trưng bày, thắp hương tại cánh đồng đến khoảng 17h cùng ngày thì hóa vàng.

Nhân dân và du khách hào hứng tham gia trò chơi tung còn, cầu mưa thuận, gió hòa

Phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian như: tung còn, kéo co, leo thân cây chuối, đẩy gậy, hát Then, sli, lượn… tạo nên không khí vui tươi, rộn ràng. Những làn điệu dân ca mượt mà giữa tiết xuân ấm áp, hòa cùng trang phục truyền thống của đồng bào các dân tộc nơi đây, tạo nên bức tranh văn hóa sống động, giàu bản sắc.

Du khách check in tại lễ hội

Lễ hội Lồng tồng Bản Bang không chỉ là dịp để cầu cho mùa màng bội thu, mà còn là không gian gắn kết cộng đồng, giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống văn hóa độc đáo của dân tộc. Qua từng nghi thức, từng mâm cỗ, từng câu hát, người dân gửi gắm niềm tin, niềm tự hào về quê hương, về cội nguồn. Đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh Non nước Cao Bằng, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của đồng bào các dân tộc miền biên viễn của Tổ quốc.

Quang Vinh